เมนู

 

จดหมายข่าว

กรอก Email เพื่อรับข่าวสาร
 
สถิติ
เปิดเว็บไซต์ 26/04/2012
ปรับปรุง 04/06/2019
สถิติผู้เข้าชม 577,450
Page Views 747,712
สินค้าทั้งหมด 1
 

สงสัยหนอ พระปัณฑิตาภิวงศ์

สงสัยหนอ พระปัณฑิตาภิวงศ์
ถาม : ญาณแรกที่ผู้ภาวนาจะประสบคืออะไร ?
ญาณที่ ๑ ซึ่งจะเกิดกับผู้เจริญวิปัสสนาภาวนาโดยทั่วไปคือ การเริ่มที่จะเข้าใจโดยมิได้ใช้ภูมิปัญญา (ที่ศึกษาเล่าเรียนมาหรือเคยได้ยินได้ฟังมา) หรือโดยการตรึกนึกถึงเหตุผล  แต่เป็นความเข้าใจโดยการประจักษ์แจ้งด้วยตนเองว่า อาการยกเท้านี้ประกอบด้วยปรากฏการณ์ทางวัตถุ (รูป) และจิตใจ (นาม) ที่แตกต่างกันและเกิดขึ้นร่วมกันเป็นคู่  ความรู้สึกทางกายซึ่งเป็นรูปเชื่อมโยงอยู่แต่แตกต่างจากความระลึกรู้ซึ่งเป็นนาม

ถาม : ญาณที่ ๒ ตามลำดับญาณคืออะไร ?
เราจะเริ่มเห็นกระบวนการทั้งหมดอันต่อเนื่องกันของสภาวธรรมทางจิตและความรู้สึกทางกาย  และจะเข้าใจภาวะอันเป็นปัจจัยซึ่งกันและกันที่เชื่อมโยงรูปกับนาม  เราจะประจักษ์แจ้งอย่างแจ่มชัดที่สุดว่า นามทำให้เกิดรูป เช่น เมื่อความต้องการที่จะยกเท้าขึ้นของเราเป็นต้นเหตุที่ทำให้กายเราเคลื่อนไหว  และเราก็จะเห็นว่ารูปทำให้เกิดนาม เช่น เมื่อความรู้สึกร้อนทำให้เราต้องการย้ายไปเดินจงกรมในที่ร่ม  ความรู้แจ้งในเหตุและผลดังกล่าวนี้อาจเกิดขึ้นได้หลากหลายรูปแบบ  แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้ว ชีวิตของเราจะดูเรียบง่ายขึ้นกว่าแต่ก่อนเป็นอย่างมาก  ชีวิตเราก็ไม่มีอะไรมากไปกว่าการสืบเนื่องของรูปและนามอันเป็นเหตุปัจจัยซึ่งกันและกัน  ความรู้แจ้งดังนี้นับเป็นญาณที่ ๒ ตามลำดับขั้นของวิปัสสนาญาณ

ถาม : ญาณลำดับต่อไปคืออะไร ?
เมื่อสมาธิของเราเจริญขึ้น เราจะประจักษ์ชัดยิ่งขึ้นว่าปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่ประกอบกันเป็นอาการยกเท้าขึ้นนี้ มีลักษณะไม่คงทนถาวร ไม่มีความเป็นตัวตน เกิดขึ้นและดับไปเป็นขณะ ๆ อย่างรวดเร็วยิ่งนัก ประสบการณ์ดังกล่าวเป็นญาณลำดับต่อมา ซึ่งเป็นลักษณาการของชีวิตที่เราจะสามารถประจักษ์แจ้งได้เมื่อความระลึกรู้มีความตั้งมั่นมากขึ้น  ไม่มีใครอยู่เบื้องหลังสิ่งต่าง ๆ ที่กำลังปรากฏอยู่  ปรากฏการณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นและดับไปเป็นกระบวนการที่ว่างเปล่าและเป็นไปตามเหตุปัจจัย  สิ่งที่เราเห็นว่าเป็นความเคลื่อนไหวและมีตัวตนนี้เหมือนกับภาพยนตร์ เมื่อเราดูตามปกติจะเห็นว่าภาพยนตร์เต็มไปด้วยตัวละครและวัตถุสิ่งของต่าง ๆ เหมือนปรากฏการณ์ทั่วไปที่เราเห็นในโลก  แต่ถ้าเราฉายภาพยนตร์ให้ช้าลง เราจะเห็นว่าแท้จริงแล้วภาพยนตร์นั้นประกอบด้วยฟิล์มที่เป็นภาพนิ่งหลายภาพมาเรียงต่อ ๆ กัน

ถาม : หากสามารถหยั่งรู้ธรรมชาติที่แท้จริงของสิ่งที่กำลังปรากฏอยู่จะส่งผลอย่างไร ? 
เราจะเป็นอิสระจากภาพลวงแห่งความเป็นตัวตน  เราจะเห็นเพียงปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่ผ่านมาและผ่านไป  เมื่อญาณทัสสนะทำให้เราเข้าใจได้เองถึงกลไกของเหตุและผล ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างรูปกับนาม เราจะหลุดพ้นจากความเข้าใจผิด ๆ เกี่ยวกับธรรมชาติของสรรพสิ่ง  เมื่อเห็นว่าสิ่งทั้งหลายตั้งอยู่ได้เพียงชั่วขณะเดียวเท่านั้น เราย่อมปลดปล่อยตัวเราเองจากภาพลวงแห่งความเที่ยงแท้และความสืบต่อยั่งยืนของสิ่งต่าง ๆ  เมื่อเราเข้าใจความไม่เที่ยงและความไม่น่ายินดีอันเกิดจากความไม่เที่ยงนั้น เราจะปลดเปลื้องตนเองจากภาพลวงว่าร่างกายและจิตใจของเรานี้มิได้เป็นที่ตั้งแห่งความทุกข์
การเข้าไปประจักษ์แจ้งด้วยตนเองถึงความปราศจากตัวตนของสิ่งใด ๆ จะนำเราให้หลุดพ้นจากความทะนงตน ความถือตัว และความเห็นผิดว่าเรามีตัวตนที่เที่ยงแท้ยั่งยืน  เมื่อเราตามดูอาการยกเท้าขึ้นอย่างถี่ถ้วน เราจะเห็นร่างกายและจิตใจว่าเป็นสิ่งไม่น่ายินดี และย่อมจะปลดปล่อยตัวเราจากความทะยานอยาก  ภาวะจิตทั้ง ๓ อันได้แก่ ความถือตัว (มานะ) การยืดมั่นความคิดเห็นของตน (ทิฏฐิ) และความทะยานอยาก (ตัณหา) รวมเรียกว่า “กิเลสเครื่องเนิ่นช้า” (ปปัญจธรรม) ซึ่งจะทำให้บุคคลเวียนวนอยู่ในวัฏฏสงสารอันเป็นวงจรแห่งความทะยานอยากและความทุกข์ที่เกิดจากความไม่รู้แจ้งในสัจจธรรม  การกำหนดด้วยความใส่ใจยิ่งขณะเดินจงกรมจะทำลายกิเลสเครื่องเนิ่นช้านี้ให้แหลกลาญ และนำเราเข้าใกล้ความหลุดพ้นมากยิ่งขึ้น
ถาม : การกำหนดรู้เช่นนี้สามารถประยุกต์ใช้ได้อย่างไร ? 
เราจะเห็นได้ว่า การกำหนดการยกเท้านั้นมีประโยชน์นานัปการอย่างไม่น่าเชื่อ  ประโยชน์ที่ไม่น้อยไปกว่ากันนี้ก็มีอยู่ในการย่างและการเหยียบเท้าลงบนพื้นด้วยเช่นกัน  ความลุ่มลึกและละเอียดลออในการกำหนดรู้ตามที่บรรยายไว้ในเรื่องการเดินจงกรมนี้ ควรนำไปประยุกต์ใช้ในการกำหนดความเคลื่อนไหวของท้องขณะนั่งสมาธิ ตลอดจนการเคลื่อนไหวร่างกายทุกอิริยาบถด้วย
          อนุปุพฺเพน เมธาวี         โถกํ โถกํ ขเณ ขเณ  
          กมฺมาโร รชตสฺเสว        นิทฺธเม มลมตฺตโน ฯ  
ผู้มีปัญญาทำกุศลอยู่คราวละน้อย ๆ  ทุก ๆ ขณะโดยลำดับ
ย่อมกำจัดมลทินของตนได้ เหมือนช่างทองปัดเป่าสนิมทองฉะนั้น.
มลวรรค
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท
  Copyright 2005-2012 www.sati99.com All rights reserved.
view