เมนู

 

จดหมายข่าว

กรอก Email เพื่อรับข่าวสาร
 
สถิติ
เปิดเว็บไซต์ 26/04/2012
ปรับปรุง 04/06/2019
สถิติผู้เข้าชม 577,464
Page Views 747,726
สินค้าทั้งหมด 1
 

สงสัยหนอ พระปัณฑิตาภิวงศ์

สงสัยหนอ พระปัณฑิตาภิวงศ์
ถาม : โยคีจำเป็นต้องประพฤติเหมือนคนป่วยหนักที่ทำอะไรค่อย ๆ ช้า ๆ ด้วยหรือ ?
โยคีพึงปฏิบัติเสมือนตาบอดแม้จะมีตาดี เสมือนหูหนวกแม้จะมีหูดี เสมือนเป็นใบ้แม้จะพูดจาได้ฉะฉาน และเสมือนว่าง่อยเปลี้ยเพลียแรงแม้จะปกติสมบูรณ์ดี ดังปรากฏในเถรคาถา และมิลินทปัญหา ว่า 
“จกฺขุมสฺส ยถา อนฺโธ โสตวา พธิโร ยถา   
ปญฺญาวสฺส ยถา มูโค พลวา ทุพฺพโลริว  
อถ อตฺเถ สมุปฺปนฺเน สเยถ มตสายิกนฺติ.”  
“ผู้มีปัญญาถึงมีตาดีก็ทำเหมือนคนตาบอด ถึงมีหูดีก็ทำเหมือนคนหูหนวก  
(คือไม่ใส่ใจสิ่งอื่นใดนอกจากอารมณ์ที่กำลังกำหนดรู้)  
ถึงมีปัญญาก็ทำเหมือนคนใบ้ ถึงมีกำลังก็ทำเหมือนคนทุรพล  
แต่หากนิ่งเฉยแล้วเกิดประโยชน์ ก็ทำเหมือนคนตายนอนนิ่งไม่ไหวติง” 
(“ตุวฏกสูตร” โดย มหาสีสยาดอ)
โยคีควรประพฤติคล้ายกับคนไม่มีกำลัง  คนปกติแข็งแรงย่อมสามารถลุกขึ้นได้อย่างคล่องแคล่วกระฉับกระเฉงหรือลุกพรวดพราดขึ้นได้ทันที  ส่วนคนที่อ่อนเปลี้ยไร้กำลังจะต้องเคลื่อนไหวร่างกายช้า ๆ และเบา ๆ  หรือคนที่ปวดหลังย่อมประคองตัวลุกขึ้นอย่างระมัดระวัง เพราะเกรงว่าจะยิ่งระบมและเจ็บหนักกว่าเดิม  
โยคีก็พึงเคลื่อนไหวในลักษณะเดียวกัน คือต้องเปลี่ยนอิริยาบถอย่างเชื่องช้าและนุ่มนวล [ซึ่งช่วยให้ตามรู้อาการเคลื่อนไหวนั้น ๆ ได้โดยละเอียด–ผู้แปล]  สติ สมาธิ และปัญญาจะแก่กล้าได้ก็ต่อเมื่อโยคีปฏิบัติเช่นนี้เท่านั้น  ฉะนั้น เราควรเริ่มขยับตัวช้า ๆ แล้วประคองตัวลุกขึ้นเบา ๆ เหมือนไม่มีแรง  พร้อมทั้งกำหนดรู้ว่า “ลุกหนอ ลุกหนอ”
นอกจากนี้ แม้ตาจะมองเห็นโยคีก็พึงทำประหนึ่งว่าไม่เห็น หรือเมื่อหูได้ยินก็ควรทำเช่นเดียวกัน  ระหว่างเจริญวิปัสสนากรรมฐาน เราต้องมุ่งที่จะสังเกตกระบวนการรับรู้ต่าง ๆ เท่านั้น ไม่ควรใส่ใจสิ่งที่เห็นหรือได้ยิน  ดังนั้น ไม่ว่าจะเห็นหรือได้ยินอะไรที่ผิดปกติหรือน่าสนใจ โยคีก็พึงตั้งใจกำหนดรู้เพียงอย่างเดียวเท่านั้น เสมือนว่าไม่เห็นหรือไม่ได้ยินสิ่งนั้น  และเมื่อโยคีจะขยับเขยื้อนร่างกายส่วนใดก็ควรค่อย ๆ เคลื่อนเหมือนคนไม่แข็งแรง ไม่ว่าจะยกแขนหรือขา งอเข้าหรือเหยียดออก ก้มหน้าหรือเงยขึ้น ก็ควรทำช้า ๆ ด้วยความระมัดระวังเช่นกัน
(“การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน” โดย มหาสีสยาดอ)
สีลปริภาวิโต สมาธิ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส.
สมาธิปริภาวิตา ปญฺญา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา.
ปญฺญาปริภาวิตํ จิตฺตํ สมฺมเทว อาสเวหิ วิมุจฺจติ,
เสยฺยถิทํ กามาสวา ภวาสวา อวิชฺชาสวา.
สมาธิที่อบรมด้วยศีล มีผลมาก มีอานิสงส์มาก
ปัญญาที่อบรมด้วยสมาธิ มีผลมาก มีอานิสงส์มาก
จิตที่อบรบด้วยปัญญา ย่อมหลุดพ้นจากอาสวะโดยชอบ
คือ กามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ.
มหาปรินิพพานสูตร
พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค
การเจริญสติในอิริยาบถนั่ง

ถาม : สถานที่ใดเหมาะแก่การภาวนามากที่สุด ?
พระพุทธองค์ทรงแนะนำว่าสถานที่ที่เหมาะสมสำหรับการภาวนา คือใต้ร่มไม้ในป่า หรือที่อื่นใดที่สงบเงียบ

ถาม : โยคีควรนั่งอย่างไร เพราะเหตุใด ?
พระองค์ตรัสว่า โยคีควรนั่งขัดสมาธิอย่างสงบ  หากนั่งขัดสมาธิลำบากก็อาจใช้ท่านั่งอื่น ๆ ได้  สำหรับผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับหลังก็อาจนั่งเก้าอี้ได้  ในการเข้าถึงความสงบแห่งจิตนั้น เราจำเป็นต้องให้ร่างกายมีความสงบ จึงต้องเลือกท่านั่งที่จะทำให้เกิดความสบายได้เป็นเวลานาน ๆ 
ในการนั่งนั้น ควรนั่งให้หลังตรง แต่ก็ไม่เคร่งตึงจนเกินไป  ความจำเป็นในการนั่งหลังตรงนั้นเข้าใจได้ไม่ยาก คือหลังที่คดงอจะทำให้เกิดความเจ็บปวดได้ในไม่ช้า  นอกจากนี้ ความพยายามที่จะตั้งกายให้ตรงโดยไม่ต้องใช้เครื่องค้ำจุนอื่นใดจะช่วยเพิ่มพลังให้แก่การเจริญสมาธิ

ถาม : เมื่อนั่งลงแล้วควรทำอะไรต่อ ?
จงหลับตาลง แล้วมาระลึกรู้ที่ท้อง  หายใจให้เป็นปกติ ไม่บังคับลมหายใจ ไม่หายใจให้ช้าลงหรือเร็วขึ้น แต่หายใจอย่างปกติ  เราจะรับรู้ความรู้สึกที่เกิดขึ้นในขณะที่หายใจเข้าและท้องพองขึ้น  และเมื่อหายใจออกและท้องยุบลง

ถาม : เราจะเพิ่มความแม่นยำในการระลึกรู้ได้อย่างไร ?
ให้ตั้งเป้าหมายในการกำหนดให้แม่นยำขึ้น โดยประคองจิตให้สนใจจดจ่ออยู่กับอาการทั้งหมด  ให้ระลึกรู้ตั้งแต่แรกเริ่มที่เกิดความรู้สึกทุกอย่างขณะที่ท้องพองขึ้น  รักษาความจดจ่อนั้นไว้ตลอดสาย ทั้งช่วงต้น ช่วงกลาง และช่วงสุดท้ายของการพองของท้อง  จากนั้นกำหนดรู้ความรู้สึกขณะท้องค่อย ๆ ยุบลงจากแรกเริ่ม ช่วงกลาง และจุดสิ้นสุดของอาการยุบนั้น
แม้ว้าเราจะกล่าวถึงการพองและยุบว่ามีระยะต้น กลาง และปลายก็ตาม ก็เพียงเพื่อแสดงว่าการระลึกรู้ของเราควรจะต่อเนื่องและละเอียดลออ แต่มิได้หมายความว่า เราจะต้องแบ่งอาการเหล่านี้ออกเป็นส่วน ๆ  เราควรพยายามที่จะระลึกรู้การเคลื่อนไหวเหล่านี้ตั้งแต่ต้นจนจบต่อเนื่องเป็นอาการเดียวกันทั้งหมด  นอกจากนี้ โยคีไม่ควรจับจ้องจนเกินไปเพื่อค้นหาว่าท้องมีลักษณะการเคลื่อนไหวในเบื้องต้น และเบื้องปลายอย่างไร
  Copyright 2005-2012 www.sati99.com All rights reserved.
view